हाम्रो संस्कृति हाम्रो पहिचान

 हाम्रो संस्कृति हाम्रो पहिचान

संस्कृति कुनै पनि समाज वा राष्ट्रको आत्मा हो। यो मानिसको जीवनशैली, आचरण, परम्परा, र विचारहरूको सामूहिक स्वरूप हो। नेपाल जस्तो विविधतायुक्त देशमा संस्कृति हाम्रो पहिचानको आधारस्तम्भ हो। यहाँका हिमाल, पहाड, र तराई मात्र हाम्रो भौगोलिक पहिचान होइनन्; भाषा, धर्म, रीतिरिवाज, परम्परा, कला, र संगीत हाम्रो सांस्कृतिक पहिचान हुन्।

नेपाल बहुजातीय, बहुभाषिक, र बहुधार्मिक देश हो। यहाँ बिभिन्न जातजातिका समुदायहरूको आफ्नै छुट्टै भाषा, पोशाक, चाडपर्व, र परम्परा छन्। तर यी सबै संस्कृतिहरू एउटै साझा नेपाली पहिचानमा जोडिएका छन्। हाम्रो संस्कृति सहिष्णुता, विविधता, र मेलमिलापको प्रतीक हो। बौद्ध धर्म, हिन्दू धर्म, किराँत, र इस्लामजस्ता धर्महरूका अनुयायीहरू एउटै समाजभित्र सद्भावका साथ बसिरहेका छन्।

हाम्रो संस्कृति हाम्रो चाडपर्वमार्फत स्पष्ट देखिन्छ। दसैं, तिहार, चैते दशैं, ल्होसार, तीज, छठ, र इन्द्रजात्राजस्ता चाडहरू हामी नेपालीहरूको जीवनमा महत्वपूर्ण स्थान राख्छन्। यी चाडपर्वले हाम्रो सामाजिक जीवनलाई मात्र समृद्ध बनाउँदैनन्; सामूहिकताको भावना पनि विकसित गराउँछन्।

त्यसैगरी, हाम्रो परम्परागत लोककला र संगीतले हाम्रो संस्कृति झल्काउँछ। नेपाली लोकगीत, नृत्य, र परम्परागत बाजाहरू हाम्रो सांस्कृतिक धरोहर हुन्। धनुषबाण, ढोल-झ्याम्टा, मादल, र बाँसुरीजस्ता बाजाहरूले हाम्रो मौलिकता दर्शाउँछन्। हिमाली क्षेत्रमा शेर्पा समुदायको याक नृत्य, पहाडी क्षेत्रमा मारुनी नृत्य, र तराई क्षेत्रमा झर्रा नृत्य हाम्रो विविध सांस्कृतिक सम्पत्ति हुन्।

संस्कृति संरक्षण हाम्रो जिम्मेवारी हो। तर, आधुनिकताका नाममा हाम्रो संस्कृति विस्थापन हुँदैछ। पश्चिमी संस्कृतिको प्रभावले हाम्रो परम्परागत मान्यतामा आँच पुर्‍याएको छ। पछिल्लो समय युवा पुस्ताले आफ्नो संस्कृति र परम्पराप्रति चासो घटाउँदै लगेको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा, हामीले आफ्नो सांस्कृतिक सम्पत्तिलाई बचाउन विशेष ध्यान दिनुपर्छ। विद्यालयमा संस्कृतिसँग सम्बन्धित शिक्षा प्रदान गरिनुपर्छ। समुदायस्तरमा सांस्कृतिक कार्यक्रमहरूको आयोजना गर्नुपर्छ।

आजको युगमा प्रविधिको सहायताले पनि हाम्रो संस्कृति प्रवर्द्धन गर्न सकिन्छ। डिजिटल माध्यमबाट हाम्रो परम्परा र संस्कृति संसारभरि फैलाउन सकिन्छ। विदेशीहरूले हाम्रो संस्कृति बुझ्न सके हामीले पर्यटन प्रवर्द्धनमा पनि फाइदा लिन सक्छौं।

संक्षेपमा, संस्कृति हाम्रो पहिचान मात्र होइन, हाम्रो अस्तित्वको आधार पनि हो। आफ्नो संस्कृति जोगाउन र यसलाई आगामी पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्न हामी सबैले योगदान दिनुपर्छ। हाम्रो सांस्कृतिक विविधता नै हाम्रो सान हो। यसलाई माया गर्नु र संरक्षण गर्नु प्रत्येक नेपालीको कर्तव्य हो।